Monday, August 22, 2016

🟱 Aristidh P. Kola: HundzakĂ«t dhe BurrashkĂ«t

Aristidh Kola: Hundzakët dhe Burrashkët


 Rreth 6000 ushtarĂ« ilire pas vrasjes sĂ« Klitit nga Aleksandri i Madh u larguan nga ky i fundit dhe u endĂ«n nĂ«pĂ«r BraktanĂ« derisa pĂ«rfunduan nĂ« Qafiristanin e sotĂ«m (midis Afganistanit dhe Pakistanit verior). PĂ«rpara pak vjetĂ«sh skenaristi Xhejms Hilton xhiroi aty njĂ« dokumentar "Horizonte tĂ« humbura" (Lost Horizons). BanorĂ«t e asaj zone janĂ« tĂ« gjatĂ«, tĂ« bardhĂ«, me flokĂ« gĂ«shtenjĂ« dhe jetojnĂ« shumĂ« vjet.
Lugina ku jetojnë quhet dhe në ditët e sotme Hundeza (Hundë e vogël) dhe me të vërtetë kjo fushë mbyllet me një hundëz midis dy maleve që e rrethojnë. Një tjetër vendosje moçalore quhet Balta. Dialekti i tyre quhet Burrasheski që do të thotë gjuha e burrave. Reaguan ndaj imponimit të fesë muslimane dhe akoma edhe sot pijnë (në kundërshtim nga të gjithë banorët e atjeshëm) verë e madje të përzierë me ujë, siç bënin të lashtët. Shumë zakone dhe tradita të tyre dëshmojnë prejardhjen e tyre; (Shiko Ernesto Skura "Ilirët në Afganistan" në gazetën "Lidhja" të Antonio Bellushit, Maj 1983).
Kafiristan = Qafiristan = Vendi i Qafirëve = Vendi i të pafeve sipas muslimanve. Tani Qafiristanin e quajnë Nuristan, pasi thuhet që banorët e kanë pranuar fenë islame. Vendodhja e Qafiristanit është aty ku piqen Afganistani, Pakistani, Kina e Taxhikistani; Hundëza ndodhet në pjesën e Pakistanit. Pllaja e Hunzës është 2300 - 2700 metra mbi nivelin e detit dhe tërë lugina rrethohet nga male me lartësi 6000-7500 metra mbi nivelin e detit.
BanorĂ«t pĂ«lqehen tĂ« quhen HUNZAKË (Hunzakuts), e cila tingellon saktĂ« sipas shqipes. NjĂ« valle popullore qĂ« kĂ«rcejnĂ« Ă«shtĂ« Vallja e Shpatave qĂ« kĂ«rcehet vetem nga burrat me valltarĂ« qĂ« vishen me rroba me ngjyra te quajtura KAMARBUNDE. NĂ« raste festimesh, me tĂ« vjetrit veshin pekerina leshi tĂ« qendisura e tĂ« quajtura ÇUKA. Kryetari I HunzĂ«s e ka titullin I MIRI (The Mir).

Gjuha e Kalashve

gjuha - xhif ose gjif:..lĂ«kura - post (postaçia nĂ« shqip janĂ« lĂ«kurat e thara tĂ« bagĂ«tive):..ashti – athi:..bĂ«rryli – harkin:..dera – dur:..qielli – di:..ujĂ« – ukh:..mishi – mos:..kau – gakh:..drith - shin (shiej, shirje):..baba – dada:..i drejtĂ« - drah, draq:..poshtĂ«, nĂ«n – nuna:..çka – kia:..ku – kaua:..shiko – pashi:..ti – tu:.. etj


No comments: